Ngân hàng đẩy rủi ro tín dụng cho khách hàng?

Nhiều nhà băng đang có một thói quen gây bất lợi cho người đi vay, đó là ngày càng rút ngắn định kỳ điều chỉnh lãi suất vay. Điều này khiến nhiều người đi vay lo lắng vì rủi ro lãi suất cao.
<p><em>Định kỳ điều chỉnh lãi suất vay ngày càng ngắn, gây bất lợi cho người đi vay. </em></p> (photo: )

Định kỳ điều chỉnh lãi suất vay ngày càng ngắn, gây bất lợi cho người đi vay. 

Đẩy khó cho khách hàng

Chị M. Anh, ngụ tại Quận 7, TP.HCM cho hay khi đi vay ngân hàng để mua nhà, nhiều ngân hàng nội chỉ chào mời gói lãi suất cố định tối đa 1 năm, chạy qua ngân hàng ngoại được nâng lên 2-3 năm. “Tôi hỏi có gói lãi suất cố định 10 năm không? Ngân hàng lắc đầu. Tại sao ngân hàng không có gói lãi suất vay cố định 10 – 15 năm mà đa số chỉ 12 tháng cho đến 3 năm?”, chị thắc mắc.

Hiện nay, ngân hàng thường cho vay vốn với 2 hình thức lãi suất. Một là lãi suất cố định trong một thời gian nhất định. Cái lợi của hình thức này là lãi suất không thay đổi trong suốt thời gian vay, không chịu tác động của biến động lãi suất thị trường. Hết thời gian hưởng lãi suất cố định, sẽ chuyển sang hình thức thả nổi. Lãi suất thả nổi thường được tính bằng lãi suất 12 - 13 tháng + biên độ 3-5%), và mức lãi suất thả nổi này được điều chỉnh theo định kỳ.

Theo đó, kỳ hạn điều chỉnh lãi suất thường từ 1 - 3 – 6 – 12 tháng/ lần. Thí dụ, một người muốn vay mua nhà thời hạn 15 năm, ngân hàng sẽ mời chào món vay với lãi suất cố định 1 năm đầu, hết thời gian này sẽ chuyển sang lãi suất thả nổi. Tùy theo thỏa thuận trong hợp đồng, cứ 1 - 3 hay 6 tháng ngân hàng lại có quyền điều chỉnh lãi suất một lần.

Theo TS. Lê Đạt Chí, Phó Trưởng khoa Đầu tư tài chính Đại học Kinh tế TP.HCM, hầu hết các nhà băng luôn gặp khó khăn trong huy động vốn trung dài hạn, trong khi nguồn vốn ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn. Nguồn tài trợ chủ yếu tập trung ngắn hạn là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc đa số ngân hàng quản trị rủi ro lãi suất bằng những hợp đồng tín dụng neo vào lãi suất tiền gửi. “Các ngân hàng có xu hướng thiết kế những sản phẩm cho vay mang tính chất quản trị biến động lãi suất. Cách tính này luôn có lợi cho ngân hàng ở chỗ “nước lên thuyền lên”, lãi suất tiền gửi lên thì lãi suất vay sẽ lên theo”, ông nhận xét.

TS. Lê Đạt Chí cũng cho rằng, với việc thiết kế sản phẩm cho vay quản trị biến động lãi suất, ngân hàng có dấu hiệu né tránh rủi ro và đẩy rủi ro biến động lãi suất cho khách hàng. “Tính ra ngân hàng đang đẩy cái khó cho người tiêu dùng”, ông nói.

Công  thức tính lãi suất thả nổi có lợi cho ngân hàng ở chỗ “nước lên thuyền lên”, lãi suất tiền gửi lên thì lãi suất vay sẽ "nhảy" lên theo. 

Công  thức tính lãi suất thả nổi có lợi cho ngân hàng ở chỗ “nước lên thuyền lên”, lãi suất tiền gửi lên thì lãi suất vay sẽ "nhảy" lên theo. 

Điều chỉnh không cần báo trước

Với cách tính lãi suất thả nổi như vậy, người đi vay cũng chịu 3 rủi ro tín dụng khác. Thứ nhất, nếu lãi suất tiền gửi biến động, lãi suất vay “nhảy” theo ngay tức khắc. Lý do là thời hạn điều chỉnh lãi suất ngày càng ngắn lại. Nếu như lúc trước đa số ngân hàng quy định định kỳ điều chỉnh từ 6 – 12 tháng/lần, nay thì không ít nhà băng cứ 1-3 tháng đã điều chỉnh, khiến người vay rơi vào tình thế bị động nhiều hơn.

Thứ hai, các hợp đồng tín dụng thường thể hiện quy định ngân hàng có quyền điều chỉnh lãi suất tín dụng mà không cần báo trước, cũng là một thiệt thòi quyền lợi cho khách hàng.

Cuối cùng, khi khách hàng vay thanh toán trước hạn, ngân hàng thường phạt phí rất cao với lý do đã làm thay đổi cấu trúc khoản cho vay, ảnh hưởng đến quản trị nguồn vốn và quản trị rủi ro của họ. “Ngân hàng đưa ra các lãi suất, các mức phí phạt… đã tính đến bất ổn trong tương lai. Vì vậy, các gói tín dụng gần như bảo vệ lợi ích cho ngân hàng hơn là cho khách hàng”, TS. Chí nhận xét.

vote data