Việt Nam giải bài toán nguồn vốn trung dài hạn (Kỳ 3): Tìm cách khơi dậy 60 tỷ USD tiền nhàn rỗi trong dân

Chuyên gia ước tính, có khoảng 60 tỷ USD nằm trong người dân mà ta chưa huy động hết. Diễn đàn Vốn – Tài chính tiếp tục với chủ đề "Giải pháp mở rộng vốn dài hạn cho VN".
<p><em>Diễn đàn thảo luận về những giải pháp cải cách thị trường trái phiếu Chính phủ, thúc đẩy đầu tư tư nhân mở rộng quỹ đầu tư hưu trí. Ảnh: VnExpress.</em></p> (photo: )

Diễn đàn thảo luận về những giải pháp cải cách thị trường trái phiếu Chính phủ, thúc đẩy đầu tư tư nhân mở rộng quỹ đầu tư hưu trí. Ảnh: VnExpress.

60 tỷ USD chưa được huy động

Nói về giải pháp mở rộng thị trường vốn, ông Ketut Kusuma - Chuyên gia cao cấp về Thị trường vốn, Ngân hàng Thế giới cho rằng cần huy động nguồn vốn nhàn rỗi của người dân một cách hiệu quả. "Một trong những vấn đề cần chú ý và giải quyết nhiều hơn là nhìn vào thị trường trái phiếu doanh nghiệp (DN) còn nhiều khả năng tăng trưởng, phần lớn tăng trưởng thể hiện ở thị trường tư nhân. Chúng ta thấy rằng, những con số đưa ra trong tham luận này chưa phản ánh hoàn toàn thực tế".

Về cơ sở nhà đầu tư tổ chức trong nước, ông Ketut Kusuma cho hay danh sách các nhà đầu tư tổ chức trong nước có số lượng ít với quy mô nhỏ, trong đó, doanh nghiệp bảo hiểm, quỹ bảo hiểm xã hội chỉ chiếm 16%. Theo ông, nếu nhìn vào từng nhà đầu tư, chúng ta thấy doanh nghiệp bảo hiểm có đầu tư gián tiếp, trực tiếp, có chứng khoán doanh nghiệp, có trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh... Như vậy, vấn đề đặt ra là làm thế nào huy động được nguồn vốn nhàn rỗi trong các hộ gia đình để họ yên tâm khi đầu tư vào các kênh khác nhau như cổ phiếu, trái phiếu, gửi ngân hàng... Ông cho rằng, các nguồn tích lũy tiết kiệm cần được đầu tư vào đâu là câu hỏi cần được quan tâm. “Khi chúng ta huy động được nguồn vốn nhàn rỗi trong dân chúng hiệu quả, đầy đủ, chúng ta sẽ đảm bảo nguồn vốn dài hạn, đáp ứng nhu cầu vay của người dân", ông nói. 

Ông Ketut cũng đưa ra một số khuyến nghị như tăng cường tính minh bạch trong khung thông tin, tiếp tục công cuộc cải cách thị trường trái phiếu chính phủ, thúc đẩy hệ thống đầu tư tư nhân mở rộng quỹ đầu tư hưu trí, quỹ bảo hiểm xã hội, phát hành trái phiếu rộng rãi trong công chúng, mở rộng quy mô của các quỹ nhà nước, đặc biệt là quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ lương hưu.

Ông Alatabani, chuyên gia trưởng thị trường tài chính VN của World Bank cho rằng có hai vấn đề cần giải quyết để khuyến khích thị trường chứng khoán VN phát triển. Một là làm cách nào để VN trở thành điểm đầu tư hấp dẫn, thu hút. Theo ông, nhiều nhà đầu tư trên thế giới rất quan tâm đến quỹ đầu tư cho người về hưu ở VN. Ông cho rằng, lộ trình này có thể được thực hiện trong 3 năm tới. 

Hai là phát triển tiềm năng của nền kinh tế VN. Theo ông Alatabani, nền kinh tế nước ta có tỷ lệ tích lũy trong dân cao, tới khoảng 60 tỷ USD nằm trong người dân mà ta chưa huy động hết. Đây là tiềm năng lớn. "Khi đầu tư dài hạn, cần nghĩ xem làm cách nào để huy động được nguồn vốn nhàn rỗi của người dân, đồng thời, tạo ra môi trường tốt để có khoản đầu tư dài hạn, tạo điều kiện cho thị trường trái phiếu chứng khoán của VN phát triển”.

Ông Ketut Kusuma cho rằng cần huy động nguồn vốn nhàn rỗi của người dân một cách hiệu quả. Ảnh VnExpress.

Ông Ketut Kusuma cho rằng cần huy động nguồn vốn nhàn rỗi của người dân một cách hiệu quả. Ảnh VnExpress.

Ông Trần Văn Dũng, Chủ tịch ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng, thị trường vốn cần có chính sách để cân bằng thị trường tín dụng, thị trường cổ phiếu và thị trường trái phiếu. Hiện nay, VN chỉ có khoảng 2.000 nhà đầu tư cổ phiếu - con số khiêm tốn so với các nước khu vực. Bài toán là làm sao để phát triển nhà đầu tư có tổ chức.

Bên cạnh đó, vấn đề ít được nhắc đến nhưng không kém phần quan trọng là phát triển nhà đầu tư cá nhân. Để phát triển, VN phải có sản phẩm, phát triển các loại quỹ đồng thời đảm bảo quyền lợi cho nhà đầu tư.

Quỹ hưu trí tự nguyện

Ông Võ Trí Thành đặt vấn đề về quỹ hưu trí tự nguyện, vốn được xem là một trong những nguồn lực quan trọng cho vốn dài hạn. Theo ông, lúc này VN vẫn hầu như chưa có quỹ hưu trí mở nào. Bà Nguyễn Thị Thái Thuận - Tổng Giám đốc, Công ty Cổ phần Quản lý quỹ VinaWealth cho hay, tại VN từ 2013 các công ty bảo hiểm nhân thọ đã có sản phẩm hưu trí tự nguyện. Một số công ty quản lý Quỹ đều đã có cơ chế về sản phẩm, song VN lúc này vẫn chưa có Quỹ hưu trí tự nguyện thật sự bởi 3 lý do.

Thứ nhất là vấn đề thuế. Để thúc đẩy nhà đầu tư tham gia cần có ưu đãi thuế, trong đó ưu đãi đầu vào cho các nhà đầu tư cá nhân. Hiện đầu vào đã khắc phục một phần khi doanh nghiệp sử dụng lao động được miễn 3 triệu đồng một tháng, song các quỹ chỉ giảm một triệu đồng một tháng là mức chưa thể hấp dẫn.

Ông Alatabani ước tỷ lệ tích lũy trong dân lên đến 60 tỷ USD mà chưa được huy động hết. Ảnh: VnExpress

Ông Alatabani ước tỷ lệ tích lũy trong dân lên đến 60 tỷ USD mà chưa được huy động hết. Ảnh: VnExpress

Thứ hai, nằm ở khâu đào tạo, giáo dục. Hiện nhiều đơn vị sử dụng lao động còn chưa biết đến khái niệm về Quỹ hưu trí tự nguyên. "Đầu năm nay chúng tôi làm việc với 20 DN nhưng gần như họ không ai biết đến quỹ này. Vì vậy để nâng cao nhận thức sản phẩm cần sự tham gia của nhiều bên", bà Thuận nói.

Thứ ba, cơ chế cho sản phẩm. "Nhà đầu tư cá nhân chưa quen đầu tư dài hạn, để tham gia quỹ hưu trí đòi hỏi họ đầu tư trong 20-40 năm, chắc chắn họ e ngại", bà nói. Do đó, cần có cơ chế cho nhà đầu tư, trong đó cho phép họ rút vốn sớm để mua nhà, hoặc trả học phí cho con cái đi học.

Ông Larry Madge - Công ty Sun Life VN cho biết, kể từ khi hoạt động tại thị trường VN từ năm 2013, công ty đã cung cấp nhiều gói sản phẩm dành cho những người lao động, người đã về hưu. Dù tình hình kinh doanh thuận lợi nhưng DN cũng gặp nhiều rào cản nhất định. Đầu tiên là đòi hỏi của người làm việc cho DN. Bên cạnh đó là nghị định 88 và quyết định 115 và chế độ áp thuế của Bộ Tài Chính. Thuế thu nhập cá nhân đánh ở những mức thu nhập khác nhau khiến việc chi trả quỹ hưu trí khó khăn.

"Như vậy, cần có chính sách nhất định để điều chỉnh quỹ cho người về hưu nhưng cần phân tích kỹ nhu cầu của DN để chi trả linh hoạt nguồn quỹ này. Chúng ta có thể sử dụng lương hưu trước hoặc sau sau đó hoàn lại. Đây là những cách DN VN có thể áp dụng", ông Larry Madge cho biết.

vote data